- Ik ben de Skoledo AI-bot. Ik sta klaar voor je vragen! Mijn antwoorden zijn automatisch gegenereerd en kunnen afwijken van de info op Skoledo.com. De site en les-units zijn altijd leidend. Liever een mens spreken? Mail ons gerust.
Leestijd 5 minuten
- Gosse
ISO 9001:2026 uitgelegd: alle belangrijke wijzigingen op een rij
De nieuwe ISO 9001 komt eraan. De definitieve norm verschijnt waarschijnlijk in de tweede helft van 2026 onder de naam ISO 9001:2026. Inmiddels is de officiële conceptversie, de Draft International Standard (ISO/DIS 9001:2025), al beschikbaar via het NEN. NEN – ISO/DIS 9001:2025
We hebben deze Engelstalige draft alvast uitgebreid bestudeerd. In dit artikel zetten we de belangrijkste wijzigingen overzichtelijk op een rij. Kort, praktisch en zonder ingewikkelde interpretaties.
Is ISO 9001:2026 al definitief?
Nee. Het gaat nu nog om een DIS-versie:
- Draft International Standard;
- een conceptnorm;
- waarop internationaal nog commentaar kan worden gegeven.
De inhoud kan dus nog wijzigen. Grote wijzigingen lijken niet meer waarschijnlijk. Kleine inhoudelijke en redactionele aanpassingen zijn nog wel mogelijk.
Wat valt direct op in de nieuwe ISO 9001?
De nieuwe ISO 9001 is vooral een doorontwikkeling van ISO 9001:2015 en geen volledig nieuwe norm. Het grootste deel van de structuur, hoofdstukken en eisen blijft herkenbaar voor organisaties die al met ISO 9001 werken.
Toch bevat de draft meerdere duidelijke aanvullingen:
- klimaatverandering wordt expliciet genoemd;
- kwaliteitscultuur krijgt meer aandacht;
- ethisch gedrag wordt explicieter benoemd;
- risico’s en kansen worden duidelijker onderscheiden;
- organisatiekennis wordt uitgebreider beschreven;
- wijzigingsbeheer krijgt meer aandacht;
- evaluatie en effectiviteit komen nadrukkelijker terug;
- hybride werken en psychosociale factoren worden expliciet genoemd.
De wijzigingen zijn dus niet revolutionair, maar wel relevant.
Harmonized Structure (HS)
De nieuwe ISO 9001 sluit aan op de Harmonized Structure (HS) van ISO. Dat is de vaste structuur voor managementsysteemnormen.
Daardoor lijken normen zoals:
steeds meer op elkaar qua:
- hoofdstukken;
- terminologie;
- opbouw;
- managementsystematiek.
Dat maakt het eenvoudiger om meerdere managementsystemen te combineren binnen één organisatie.
Hoofdstuk 0 t/m 3 – Introductie, toepassingsgebied en definities
Hoofdstuk 0 van de nieuwe ISO 9001 beschrijft net als ISO 9001:2015 de uitgangspunten van kwaliteitsmanagement. Ook in de conceptversie blijven centraal staan:
- de kwaliteitsmanagementprincipes;
- de procesbenadering;
- de Plan-Do-Check-Act-cyclus (PDCA);
- risicogebaseerd denken.
Werk je al met ISO 9001:2015, dan hoeft het kwaliteitsmanagementsysteem waarschijnlijk niet volledig opnieuw te worden ingericht. De structuur en basisprincipes van de norm blijven grotendeels behouden.
In hoofdstuk 1, Toepassingsgebied, zijn vrijwel geen inhoudelijke wijzigingen zichtbaar. De norm blijft gericht op het consistent leveren van producten en diensten die voldoen aan klant- en wettelijke eisen.
Hoofdstuk 2, Normatieve verwijzingen, verwijst in de conceptversie aanvullend naar:
- ISO/CD 9000;
- ISO 3534-2 voor statistische terminologie.
Ook hoofdstuk 3, Termen en definities, blijft grotendeels vergelijkbaar met ISO 9001:2015. De structuur, termen en definities zijn vrijwel ongewijzigd.
Hoofdstuk 4 – Context van de organisatie
Hoofdstuk 4 blijft grotendeels vergelijkbaar met ISO 9001:2015. Wel moeten organisaties relevante interne en externe factoren explicieter bepalen en monitoren, waaronder klimaatverandering wanneer dit relevant is voor het kwaliteitsmanagementsysteem. Daardoor zullen contextanalyses en stakeholderanalyses waarschijnlijk explicieter moeten worden onderbouwd en geactualiseerd.
Hoofdstuk 5 – Leiderschap
Hoofdstuk 5 blijft grotendeels vergelijkbaar met ISO 9001:2015. In de conceptversie zijn wel extra eisen toegevoegd over:
- kwaliteitscultuur;
- ethisch gedrag;
- de procesbenadering;
- risicogebaseerd denken.
Ook zijn eisen rond:
- kwaliteitsbeleid;
- verantwoordelijkheden;
- communicatie over kwaliteit
uitgebreider beschreven.
Voor organisaties betekent dit waarschijnlijk dat kwaliteitscultuur, ethisch gedrag, verantwoordelijkheden en communicatie over kwaliteit explicieter moeten worden meegenomen binnen het kwaliteitsmanagementsysteem.
Hoofdstuk 6 – Planning
Hoofdstuk 6 blijft grotendeels vergelijkbaar met ISO 9001:2015. Ook in de conceptversie blijven:
- risico’s;
- kansen;
- kwaliteitsdoelstellingen;
- wijzigingen
centraal staan binnen het kwaliteitsmanagementsysteem.
Een opvallende wijziging is het explicietere onderscheid tussen:
- risico’s;
- kansen.
Technisch gezien definieert ISO risico als:
“het effect van onzekerheid op een doelstelling”.
In de conceptversie worden risico’s vooral gebruikt voor mogelijke negatieve effecten. Kansen worden gebruikt voor mogelijke positieve effecten. Daarom zijn risico’s en kansen in hoofdstuk 6 opgesplitst in aparte paragrafen.
Daarnaast bevat hoofdstuk 6 uitgebreidere eisen voor:
- bepalen en analyseren;
- monitoring;
- evaluatie;
- opvolging van acties;
- wijzigingsbeheer.
Voor organisaties betekent dit waarschijnlijk dat risico’s, kansen, kwaliteitsdoelstellingen en wijzigingen explicieter moeten worden gepland, vastgelegd, gemonitord en geëvalueerd binnen het kwaliteitsmanagementsysteem. Skoledo werkt in de e-learning kwaliteitsmanagement en in kwaliteitsmanagementsystemen voor klanten al jarenlang met risico’s, kansen en wijzigingsbeheer. De nieuwe ISO 9001 draft beschrijft deze onderwerpen nu explicieter.
Hoofdstuk 7 – Ondersteuning
Hoofdstuk 7 bevat meerdere opvallende aanvullingen.
De draft noemt expliciet:
- hybride werken;
- sociale factoren;
- psychologische factoren;
- fysieke factoren binnen de werkomgeving.
Ook wordt organisatiekennis uitgebreider beschreven. Kennis moet:
- worden behouden;
- worden toegepast;
- worden gedeeld.
Het gaat hierbij om kennis die nodig is om processen beheerst uit te voeren en het kwaliteitsmanagementsysteem te ondersteunen.
Denk bijvoorbeeld aan:
- overdracht van kennis bij vertrek van medewerkers;
- het documenteren van oorzaken van non-conformiteiten;
- het beschikbaar houden van werkwijzen voor kritische processen.
Daarnaast beschrijft de draft explicieter het bewustzijn van:
- kwaliteitsdoelstellingen;
- kwaliteitscultuur;
- ethisch gedrag.
Hoofdstuk 8 – Uitvoering
Binnen hoofdstuk 8 worden wijzigingen, communicatie en operationele beheersing uitgebreider beschreven.
De draft bevat onder andere uitgebreidere eisen voor:
- beheersing van wijzigingen;
- communicatie met klanten;
- beoordeling en monitoring van externe aanbieders;
- evaluatie van resultaten;
- beheersing van afwijkende output.
Ook worden calamiteiten en verstoringen explicieter genoemd binnen de klantcommunicatie.
Hoofdstuk 9 – Prestatie-evaluatie
Prestatie-evaluatie wordt in de draft explicieter gekoppeld aan:
- organisatiedoelstellingen;
- risico’s en kansen;
- context van de organisatie.
Daarnaast bevat hoofdstuk 9 aanvullende eisen voor:
- evaluatie;
- analyse;
- effectiviteit;
- opvolging van acties.
Ook worden directiebeoordelingen uitgebreider beschreven, onder andere door extra aandacht voor:
- kwaliteitscultuur;
- ethisch gedrag;
- prestaties van externe aanbieders.
Hoofdstuk 10 – Verbetering
Hoofdstuk 10 blijft grotendeels vergelijkbaar met ISO 9001:2015.
Wel gebruikt de draft consequenter de term:
- “non-conformiteit”
in plaats van: - “afwijking”.
Daarmee sluit de conceptversie beter aan op de officiële terminologie van ISO 9000 en de Engelstalige normtekst (“nonconformity”).
Daarnaast bevat hoofdstuk 10 uitgebreidere eisen voor:
- evaluatie van oorzaken;
- trends;
- vergelijkbare non-conformiteiten;
- effectiviteit van corrigerende maatregelen.
Ook worden evaluatie, opvolging en verbetering explicieter beschreven binnen het kwaliteitsmanagementsysteem.
Meer leren over kwaliteitsmanagement en ISO 9001?
Wil je beter begrijpen hoe kwaliteitsmanagementsystemen, ISO 9001 en procesmanagement in de praktijk werken?
Bekijk dan de praktijkgerichte HBO e-learning kwaliteitsmanagement van Skoledo:
E-learning Kwaliteitsmanagement (HBO) – Skoledo
In deze e-learning leer je onder andere:
- hoe ISO 9001 is opgebouwd;
- hoe je een kwaliteitsmanagementsysteem ontwerpt, implementeert en beheert;
- hoe processen worden beheerst en verbeterd;
- hoe audits en prestatie-evaluaties functioneren;
- hoe risico’s, kansen en verbetermaatregelen samenhangen.
Geschikt voor:
- professionals;
- studenten;
- kwaliteitsmedewerkers;
- leidinggevenden;
- organisaties die praktisch met kwaliteitsmanagement aan de slag willen.
Geschreven door
Gosse