- Ik ben de Skoledo AI-bot. Ik sta klaar voor je vragen! Mijn antwoorden zijn automatisch gegenereerd en kunnen afwijken van de info op Skoledo.com. De site en les-units zijn altijd leidend. Liever een mens spreken? Mail ons gerust.
Leestijd 3 minuten
- Remco
De balans
Iedere organisatie heeft er mee te maken, de financiële balans. Hoe is de balans eigenlijk ontstaan? En wat zie je staan op de balans? Je krijgt in dit artikel een korte introductie op de balans.
Dubbel-boekhouden
In de 15e eeuw gebeurde er veel in de wereld. De moderne wetenschap begon zich te ontwikkelen. Galilei deed zijn ontdekkingen en kwam in conflict met de Katholieke kerk. En Erasmus legde de basis voor het humanisme. In deze periode gingen wetenschappers rationeel denken. Vanuit dit rationeel denken is het dubbel-boekhouden ontstaan, de kooplieden van Venetië hadden hier namelijk behoefte aan. Dubbel-boekhouden? Tegenwoordig kennen wij dit ook wel als de balans.
Luca Pacioli
Luca Pacioli was in de 15e eeuw een monnik, geleerde en een wiskundedocent. In 1494 schreef Pacioli een wiskundeboek, namelijk: ‘Summa de arithmetica, geometrica, proportioni et proporionalitat’. Eén van de hoofdstukken in dit boek gaat over het dubbel-boekhouden. Het werk dat hij toen heeft geschreven was zo goed dat wij dit nog steeds gebruiken. Het is nog steeds de basis voor onze financiële administratie. Het principe van de balans was simpel. Er werden producten ingekocht, deze producten werden opgeslagen als voorraad of direct verbruikt. Aan het begin van een periode werd de voorraad geïnventariseerd, aan het einde van een periode werd de voorraad weer geïnventariseerd. In de detailhandel gebeurt dit nog steeds jaarlijks, dit noemt men ‘balansen’.
Natuurlijk is over de jaren heen de wijze van noteren geleidelijk aan veranderd. Vijf eeuwen lang is de balans aangepast en doorontwikkeld. Vandaag de dag wordt het grootste gedeelte van alle geregistreerde gegevens gedaan in computerprogramma’s. Het principe blijft echter hetzelfde.
VOC
De Verenigde Oostindische Compagnie (VOC) was één van de eerste bedrijven met een boekhouding die privé en zakelijk scheidde. In de tijd van Luca Pacioli was dit niet het geval. Hier was alles van de marktkoopman. Alles wat de koopman kocht of verkocht werd in de boekhouding vermeld. Van een paard en wagen tot het servies in de kastjes en de sieraden van zijn vrouw: álles werd geregistreerd. Luca Pacioli registreerde alles alsof het eigendom was van de koopman.
Balansen
Allereerst werd er vastgesteld wat de marktkoopman had aan parels, edelstenen en sieraden. Én de geldwaarde hiervan werd ingeschat. Daarna werd het aanwezige geld geteld en gewogen, tevens werd vastgesteld wat er aan voorraden aanwezig was. Tot slot werden schepen, gebouwen, wagens en overige zaken vastgesteld. Alle bedragen op de balans werden geschat in Lire of gouden dukaten. Het totaal van alle posten werd opgeteld. Dit is het ‘balanstotaal’.
Rijkdom
De volgende stap is ongekend slim maar tegelijkertijd rekenkundig onjuist. Geen enkele wetenschapper zou het tegenwoordig nog in zijn hoofd halen om zoiets af te spreken. Pacioli introduceert een nieuw begrip, dit begrip wordt in de Engelse vertaling van zijn boek ook wel ‘capital’ genoemd. Hiermee legt hij de rijkdom van de koopman vast. De rijkdom in valuta volgens de financiële administratie. Neemt de rijkdom toe? Dan maakt de koopman winst. Neemt de rijkdom af? Dan maakt de koopman verlies. Wij noemen deze rijkdom ook wel ‘het eigen vermogen’.
Evenwicht tussen geld en vermogen
Per definitie werd gesteld dat de hoogte van de aanwezige bezittingen gelijk was aan het vermogen van de koopman. Dit betekent dat links en rechts hetzelfde balanstotaal in euro’s staat. De balans is altijd in evenwicht. Maar dit betekent niet dat het bedrag links hetzelfde betekent als het bedrag rechts. Links is namelijk geld of betaalmiddel, het bedrag rechts is vermogen. Dit verschil wordt in de hedendaagse jaarstukken niet aangegeven. Echter is er wel degelijk een verschil, met vermogen kun je namelijk niet betalen en met geld wel. In veel jaarverslagen wordt geen duidelijk verschil gemaakt tussen geld of vermogen, dit is zonder enige twijfel ook een oorzaak dat voor veel mensen jaarstukken abracadabra zijn. Denk maar eens na over de begrippen Activa en Passiva. Wat betekenen deze nou eigenlijk? Wij hebben ze als volgt vertaald naar gewoon Nederlands:
- Activa is vastgelegd en beschikbaar geld;
- Passiva is het boekhoudkundig eigendom.
Bekijk de onderstaande video, Je leert de ins & outs van de balans.
E-learning Financieel Management
Natuurlijk leggen wij deze begrippen verder uit in onze e-learning. Je leert in onze e-learning Kristalhelder Financieel Management:
- Wat financiële overzichten je vertellen, zoals de balans en de winst-en-verliesrekening;
- Hoe je kunt zien hoe een organisatie er financieel voor staat.
Het begint allemaal bij gewone taal. Wil je dat financieel management kristalhelder wordt voor jou? Dan moet je eerst weten wat begrippen betekenen en hoe je deze kunt vertalen naar gewoon hedendaags Nederlands.
Voor meer informatie, zie: Kristalhelder Financieel Management
Geschreven door
Remco